Egzamin zawodowy INF.04: co trzeba umieć z programowania

INF.04 to druga kwalifikacja w zawodzie technik programista (351406), obok INF.03. Jej pełna nazwa to „Projektowanie, programowanie i testowanie aplikacji”. Egzamin zawodowy ma dwie części. Tak opisuje je informator CKE dla zawodu technik programista:

Za część pisemną możesz zdobyć maksymalnie 40 punktów. Według materiałów na zpe.gov.pl i okręgowych komisji egzaminacyjnych, żeby zdać, potrzebujesz co najmniej 50% punktów z części pisemnej i co najmniej 75% z części praktycznej. Te progi są wspólne dla egzaminów zawodowych, a nie wymyślone specjalnie dla INF.04.

Te 75% to wysoka poprzeczka. Zostaje niewiele miejsca na błędy, więc program konsolowy, który się nie kompiluje, może kosztować cię cały egzamin.

W teście nie piszesz programów, ale wiele pytań dotyczy kodu. W przykładowych zadaniach z informatora są między innymi:

• metoda w Javie, przy której trzeba rozpoznać, co robi algorytm (na przykład odwracanie napisu),
• pętla, przy której trzeba ustalić, jakie liczby zostaną wypisane,
• pytania o klasy, pola, hermetyzację, modyfikatory dostępu i przeciążanie metod,
• struktury danych (stos, kolejka) i złożoność obliczeniowa, na przykład że sortowanie bąbelkowe ma złożoność O(n²).

Fragmenty kodu w pytaniach nie zawsze są w Javie. W informatorze pojawiają się też JavaScript, C#, XAML, Angular i React. Jeśli dobrze rozumiesz pętle, warunki i klasy w jednym języku, zwykle odczytasz je też w innym.

Zadanie praktyczne trwa 180 minut. Według informatora składa się z trzech części:

1. Aplikacja konsolowa: pisanie aplikacji obiektowych i implementacja algorytmów, na przykład sortowania, wyszukiwania, szyfrowania albo operacji na napisach.
2. Aplikacja desktopowa, mobilna albo webowa: na przykład okno z formularzem, aplikacja w emulatorze Androida albo komponent w Angularze lub w bibliotece React.
3. Dokumentacja albo testy: komentarz z opisem funkcji, zrzuty ekranu, instrukcja dla użytkownika albo testy jednostkowe we frameworku testowym wybranego języka.

Ocenia się nie tylko to, czy program działa. Według informatora sprawdzany jest też styl kodu: wcięcia, nawiasy klamrowe, spacje przy operatorach i znaczące nazwy zmiennych i funkcji.

W przykładowym zadaniu z informatora aplikację konsolową piszesz w języku zainstalowanym na stanowisku egzaminacyjnym: C++, C#, Java albo Python. Wykaz wyposażenia stanowisk na lata 2024–2026 (OKE Warszawa) wymienia dla Javy IntelliJ IDEA, a do aplikacji desktopowych Swing lub Qt. Do aplikacji mobilnych są tam między innymi Android Studio i Visual Studio.

Ważne: o tym, co jest zainstalowane, decyduje twoja szkoła jako ośrodek egzaminacyjny, a wykazy wyposażenia CKE są aktualizowane. Przed egzaminem zapytaj nauczyciela, jakie środowisko będziesz mieć, i sprawdź aktualny informator oraz komunikaty na cke.gov.pl.

Typowe zadanie w części konsolowej: funkcja, która coś liczy, i program główny, który ją wywołuje. Na przykład średnia wszystkich wartości większych od granicy:

1public class Main {2    static double averageAbove(int[] values, int limit) {3        int sum = 0;4        int count = 0;5        for (int value : values) {6            if (value > limit) {7                sum += value;8                count++;9            }10        }11        if (count == 0) {12            return 0;13        }14        return (double) sum / count;15    }16
17    public static void main(String[] args) {18        int[] temperatures = {18, 26, 31, 22, 27};19        System.out.println(averageAbove(temperatures, 24));20    }21}

28.0

Sprawdź to ręcznie: 26, 31 i 27 są większe od 24, ich suma to 84, podzielona przez 3 daje 28.0. Zwróć uwagę na przypadek „żadna wartość nie pasuje” i na (double), bo inaczej Java podzieli całkowicie. Takie pułapki ćwiczysz w zadaniach na przewidywanie wyniku.

• Pewne podstawy: pętle, tablice i metody musisz pisać bez zastanawiania się.
• Klasyczne algorytmy: wyszukiwanie i proste sortowanie, na przykład sortowanie bąbelkowe, do tego operacje na napisach.
• Klasy: pola, konstruktor, metody, modyfikatory dostępu. To wraca zarówno w teście, jak i w zadaniu praktycznym.
• Czytanie kodu: ręczne śledzenie programu w tabelce, szukanie błędów w cudzym kodzie.
• Aplikacja mobilna lub webowa i testy jednostkowe: to osobny blok. Ćwicz go w środowisku, które będzie na egzaminie.
• Stare arkusze: CKE publikuje przykładowe zadania w informatorze, a w szkole zwykle są materiały z poprzednich sesji. Zapytaj nauczyciela.

Jario nie zastąpi starych arkuszy ani próbnego egzaminu i nie ma trybu egzaminacyjnego. Pomaga w części, na której wiele osób się wykłada: samodzielne pisanie kodu, który działa.

• Ćwiczysz w przeglądarce, także na szkolnym komputerze bez uprawnień administratora. Więcej w tekście o Javie bez uprawnień administratora.
• Kurs „Podstawy Javy” prowadzi w 12 rozdziałach od pierwszego wypisania tekstu po strumienie. „Algorytmy w Javie” omawia w 8 rozdziałach wyszukiwanie, sortowanie, rekurencję, drzewa, kopce, haszowanie i grafy.
• „Sprawdź” od razu testuje twoje rozwiązanie. Tutor AI daje wskazówki małymi krokami, ale nie podaje gotowego rozwiązania.
• Podpowiadanie w edytorze możesz wyłączyć, żeby nie polegać na nim przy każdej nazwie metody.

Czego Jario nie obejmuje: aplikacji mobilnych, desktopowych i webowych, XAML, Angulara, Reacta, pisania testów jednostkowych ani C#, C++ i Pythona. To przećwicz w środowisku ze szkolnej pracowni.

Przy 30 minutach dziennie zajdziesz daleko, jeśli ćwiczysz regularnie. Plan na taki rytm znajdziesz w tekście nauka Javy 30 minut dziennie.

• INF.04 to test (40 pytań, 60 minut) i zadanie praktyczne (180 minut). Progi to 50% i 75%.
• W teście dużo czytasz kod: algorytmy, pętle, klasy, złożoność.
• W części praktycznej piszesz aplikację konsolową (C++, C#, Java albo Python, zależnie od stanowiska), aplikację mobilną, desktopową lub webową i dokumentację albo testy.
• Ćwicz algorytmy, klasy i czytanie kodu, a przed egzaminem sprawdź aktualne komunikaty CKE i środowisko w szkole.