Jak zdać podstawy programowania na pierwszym roku (Java)

Każda uczelnia układa ten przedmiot po swojemu. Na jednych kierunkach uczy się w Javie, na innych w C, C++ albo Pythonie. Język, tematy, zasady zaliczenia laboratorium i formę egzaminu znajdziesz w sylabusie (karcie przedmiotu). Przeczytaj go w pierwszym tygodniu, a w razie wątpliwości zapytaj prowadzącego.

Na podstawach programowania w Javie bardzo często pojawiają się te tematy:

• zmienne, typy danych, operatory
• instrukcje warunkowe i pętle
• tablice i Stringi
• metody i rekurencja
• klasy i obiekty, hermetyzacja, konstruktory
• często też dziedziczenie, interfejsy i wyjątki

Do tego dochodzą zwykle kolokwia w trakcie semestru, zadania na laboratoriach i egzamin w sesji. Czy zaliczenie laboratorium jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu i ile punktów potrzebujesz, określa sylabus albo prowadzący.

Powody są prawie zawsze te same:

• Oglądanie zamiast pisania. Kto tylko czyta kod z wykładu, rozumie go, ale nie umie go napisać.
• Braki się piętrzą. Przedmiot buduje temat na temacie. Kto nie czuje pętli, nie zrozumie tablic, a bez tablic trudno o obiekty.
• Zadania oddane z pomocą grupy albo AI. Punkty są, umiejętności nie. Jak korzystać z AI uczciwie i z sensem, opisuje tekst AI a zadania z programowania.
• Kolokwium bez komputera. Na części uczelni kolokwium albo egzamin pisze się na kartce. Kto ćwiczył tylko z podpowiadaniem, odkrywa to dopiero na sali.

Dobra wiadomość: na wszystkie cztery problemy pomaga to samo, czyli regularne, samodzielne pisanie kodu.

Plan zakłada semestr z mniej więcej 15 tygodniami zajęć. Przesuń bloki tak, żeby pasowały do twojego wykładu.

Tydzień 1–4: podstawy

• Przygotuj sobie środowisko, w którym od razu uruchomisz kod. Jeśli instalacja się sypie, nie trać na nią tygodnia. Na początek wystarczy edytor w przeglądarce, zobacz nauka Javy bez instalacji.
• Ćwicz zmienne, warunki i pętle, aż proste zadania będziesz pisać bez zaglądania do notatek.
• Każdą listę zadań albo zadanie laboratoryjne zaczynaj w tygodniu, w którym się pojawi. Zacznij pierwszego dnia, nie ostatniego.

Tydzień 5–8: tablice, Stringi, metody

• Przechodzenie po tablicach, szukanie wartości, zliczanie, zamiana miejscami.
• Dzielenie Stringów, zliczanie znaków, porównywanie.
• Metody z parametrami i wartością zwracaną, potem rekurencja.

To etap, w którym rozstrzyga się, czy nadążasz. Zaplanuj tu więcej czasu na ćwiczenia. Często w tym okresie wypada też pierwsze kolokwium.

Tydzień 9–15: programowanie obiektowe

• Klasy z polami, konstruktorem i metodami.
• Tworzenie obiektów i przechowywanie ich w tablicach albo listach.
• Zależnie od wykładu: dziedziczenie, interfejsy, wyjątki.

Przed egzaminem: ostatnie trzy, cztery tygodnie

• Tydzień 1: zrób listę tematów i oceń je szczerze: pewne, niepewne, czarna magia. Zacznij od czarnej magii.
• Tydzień 2: rozwiązuj stare kolokwia i egzaminy z twojego przedmiotu, jeśli są dostępne. Zapytaj starsze roczniki albo samorząd studencki.
• Tydzień 3: ćwicz na kartce i trenuj zadania „Co wypisze program?”. Jak to robić, opisują teksty kolokwium z Javy na kartce i zadania na przewidywanie wyniku.
• Ostatnie dni: tylko powtórka i sen.

Rekurencja często pojawia się na kolokwiach i egzaminach, na przykład jako „Co wypisze program?” albo „Napisz tę metodę rekurencyjnie”. Zasada: metoda wywołuje samą siebie z mniejszym problemem, aż dojdzie do prostego przypadku.

1public class Main {2    static int sumDigits(int n) {3        if (n < 10) {4            return n;5        }6        return n % 10 + sumDigits(n / 10);7    }8
9    public static void main(String[] args) {10        System.out.println(sumDigits(4711));11    }12}

13

Tak sprawdzisz to na kartce. Zapisz każde wywołanie w osobnej linijce:

sumDigits(4711) = 1 + sumDigits(471)
sumDigits(471)  = 1 + sumDigits(47)
sumDigits(47)   = 7 + sumDigits(4)
sumDigits(4)    = 4

Potem podstawiaj od dołu do góry: 4, potem 7 + 4 = 11, potem 1 + 11 = 12, potem 1 + 12 = 13. Kluczowe są dwa pytania: jaki jest przypadek bazowy i czy problem przy każdym wywołaniu się zmniejsza? Jeśli brakuje któregoś z nich, metoda nigdy się nie kończy.

Stały rytm wygrywa z każdą zarwaną nocą:

• W dniu wykładu: 20 minut powtórki. Każdy przykład raz samodzielnie przepisz i uruchom.
• Dwa, trzy razy w tygodniu: 45 minut zadań z bieżącego tematu, bez rozwiązania obok.
• Zadania na laboratorium: pierwszego dnia przeczytaj, drugiego zacznij. Zbieraj pytania i zadawaj je prowadzącemu na zajęciach. Więcej w tekście listy zadań i laboratoria bez zarywania nocy.
• Raz w tygodniu: powtórz jedno zadanie ze starszego tygodnia.

Gdy zatrzyma cię komunikat o błędzie, zanotuj go razem z rozwiązaniem. Po kilku tygodniach masz własną listę najczęstszych błędów.

Jario nie zastąpi wykładu ani laboratoriów. Daje ci mnóstwo małych zadań, których często brakuje między wykładem a laboratorium.

Kurs „Podstawy Javy” ma 12 rozdziałów, od pierwszego wypisania tekstu po strumienie i typy generyczne. To pokrywa typowe tematy podstaw programowania w Javie. Każde zadanie sprawdzasz przyciskiem „Sprawdź” i od razu widzisz, ile testów przeszło. Tutor AI zna twoje zadanie i twój kod, daje wskazówki małymi krokami, ale nie podaje rozwiązania. Kod piszesz samodzielnie. Przed kolokwium na kartce możesz wyłączyć podpowiadanie w edytorze.

Pierwsze dwa rozdziały są dostępne z darmowym kontem. Pro kosztuje 9 € miesięcznie i możesz z niego zrezygnować w każdym miesiącu. Dobry moment na miesiąc Pro to okres od tygodnia 5, kiedy dochodzą tablice, metody i rekurencja. Jeśli potem idziesz dalej, w przejściu pomoże ci tekst przygotowanie do algorytmów i struktur danych.

• Sprawdź w sylabusie język, tematy, zasady zaliczenia i formę egzaminu.
• Co tydzień pisz kod samodzielnie, zamiast tylko czytać rozwiązania.
• Tygodnie 5–8 z tablicami, metodami i rekurencją rozstrzygają wiele. Zaplanuj tam więcej czasu.
• Przed egzaminem ćwicz na kartce i na starych kolokwiach.